سعيد بن عباده رئيس قوم خزرج ، نفر چهارم ، عبيد اللّه پسر كعب بن مالك شاعر ؛ نفر ششم ، ابان پسر عثمان خليفهء سوم ؛ نفر هفتم ، عروة بن الزبير پسر أسماء دختر أبو بكر خليفه أول ؛ نفر هشتم ، پسر شرحبيل نفر أول ؛ نفر نهم ، قاسم حفيد أبو بكر خليفهء أول ؛ نفر دهم ، عاصم حفيد قتادة بن النّعمان . با كثرت عده وشدت تحرك وتحقيق دانشمندان آن زمان بوده است كه در اثر سرانجام دادن مجموعه‌هاى اخبار ودقت در اصالت گزارش‌ها ومدارك وتنظيم گاه‌شمارى وقايع ، سيماى تاريخ عصر پيغمبر أكرم صلعم نمايان شده ودانشمندانى مانند محمد بن إسحاق فرصت يافته‌اند كه به اتكاى منابع متعدد ومتواتر ، گزارش‌هاى خود را دربارهء وقايع ، چنان كه تفصيل آن گذشت ، بدون ذكر سند ، تنظيم وتقرير بنمايند . در آن زمان ، فرآهم آوردن أصل گزارش وشناسايى كساني كه در وقايع دخالت داشته‌اند ، از كيفيت كسب اخبار ، ارزش بيشترى داشته است . ظاهرا از أواخر قرن أول وأوايل قرن دوم يعنى از زمان زهرى است كه آوردن سلسلهء سند در صدر اخبار معمول شده ، ولى اين عمل الزامي نبوده وبه همين مناسبت است كه اخبارى كه ابن إسحاق از زهرى نقل كرده ، گاه بدون ذكر سند وگاه با ذكر سند است « 1 » . پس از تشريح مدارك ومنابعى كه محمد بن إسحاق در شرح أحوال پيغمبر أكرم صلعم وتوصيف مغازى وسرايا ووقايع زمان آن حضرت به كار برده است ، وپس از گفت‌وگو دربارهء اين كه أو چگونه اطلاعات خود را در سلك گاه‌شمارى منظمى درآورده ، وچگونه از وقايع پس از جمع أقوال متواتر ومتفق عليه مضمون جامعي به دست داده است ، بايد اذعان كرد كه ابن إسحاق كتاب مدون وداراى فصل‌بندى مستقلى دربارهء مغازى يا به نام مغازى از خود به جاى نگذاشته ، با آن كه گفته‌اند أو كتاب خود را به منصور خليفهء عباسى ( 136 - 158 ه ق ) تقديم كرده « 2 » ، در زمان‌هاى بعد در هيچ يك از منابع به وجود آن كتاب تصريحى نشده است ، وهيچ يك از شاگردان وراويان وى نيز از چنين كتابي خبر نداده‌اند . آنچه از أقوال وگفته‌هاى دانشمندان وأرباب خبر مىتواند نتيجة گرفت اين است كه ابن إسحاق گفته‌ها وروايات خود را در مجالس متعدد براي راويان وشاگردان املا ونقل مىكرده است وايشان آنچه را كه از أو استماع مىنمودند ، به نام كتاب المبتدأ وكتاب المبعث وكتاب المغازي ثبت ويادداشت مىكرده‌اند ، وهمين مجموعه‌ها است كه پس از تدوين به عده‌اى از راويان محمد بن إسحاق نسبت داده شده است « 3 » .

--> ( 1 ) . براي تفصيل بيشتر - منابع به زبان‌هاى اروپايى ، شمارهء 30 . ( 2 ) . دربارهء اين مطلب - مقدمهء سيرت رسول اللّه صلعم ، ص 7 وحاشيهء 1 و 2 ، از همان صفحه . ( 3 ) . - مقدمهء سيرت رسول اللّه ، ص 43 ؛ وهمچنين ، توجه شود به عبارت يونس بن بكير ، ص 2 ، فقرهء 2 ، در كتاب -